سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )

24

تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )

هاشم به همراه داشت . كاملا طبيعى به نظر مىرسد كه اين مقامها شهرت زيادى را بايد براى اين خاندان لااقل در مكه تأمين كرده باشد . به نظر مىآيد كه عبد المطلب مردى مبتكر و نيرومند بوده است ( 32 ) كه اين صفات مقدمات لازم را براى متنفذ شدن فرد در اريستوكراسى بازرگانى مكه فراهم ميسازد . او تا حد زيادى موقعيت خود را با مرمت و تعمير كردن چاه زمزم ارتقاء داد . در طول زمان ، وى رئيس پرده‌داران كعبه بود و شخصيت او همواره به عنوان يك قاضى برجسته در قوانين متعارف مورد توجه قرار مىگرفت بخاطر پايگاهى كه به عنوان تنها شخص مسئول خدمات اصلى محترمترين حرم جزيرة العرب داشت ، وى يكى از مهمترين ، اگر نتوان گفت مهمترين ، چهره‌هاى مكه شناخته شد . ابن سعد و ابن هشام گفته‌اند كه « وى تا هنگام مرگش رهبرى قريش را بر عهده داشت . » و شرفش آنچنان موقعيت ممتازى به او داد كه هيچ‌يك از پدرانش قبل از وى به چنان مقامى دست نيافته بودند . او مورد محبت و احترام فراوان مردمش بود . » ( 33 ) پس از مرگ عبد المطلب ، فرزند ارشدش ابو طالب ، وارث مقام پدر شد . ولى به نظر نمىرسد كه وى از همان اهميت فوق العاده پدر و نياكانش برخوردار بوده باشد . در نتيجه خاندان هاشم مقدار زيادى از قدرت و تسلط خود را كه قبلا از آن برخوردار بودند در محدوده داخلى جامعه اشرافى مكه از دست دادند . ( 34 ) با وجود اين ، الزاما نتيجه‌گيرى نمىشود كه نزول مادى و ثروت خانوادگى ، تاثيرى در اذهان مردم و در خاطرهء نسل بلافصل گذاشته و آنها را از قدرت و تسلط بازداشته باشد . احترام سه يا چهار نسل درخشان نمىتوانست به اين زودى ، بخصوص در ميان گروههاى خارج از مكه رو به نقصان گذارد . حرم كعبه ، معبد مقدس ، كه فوق العاده مورد احترام بود ، مركز بسيار مهم و معروف عبادت در جزيرة العرب به شمار مىرفت ( 35 ) و مقامهاى السقايه و امارت البيت ( نگهبانى كعبه ) در قرآن كريم مورد توجه هستند . ( 36 ) تأمين آب براى زائران خانه خدا ، آن هم در جائى كه آب آنچنان كمياب است ، بايد شغلى سودمند و پرمنفعت بوده باشد و آب زمزم ، كه در حرمت با حرم شريك بوده نه تنها براى حج‌گزاران كه سالانه به زيارت مىآمدند ، بلكه براى كاروانهاى بازرگانى زيادى كه در مكه توقف مىكردند ضرورى بود . ( 37 ) بيشتر